Beperking opbouw vakantieverlof soms toch toegestaan…

Wanneer een werknemer langdurig ziek is, bouwt hij volgens Europese rechtspraak in principe onverkort recht op betaald jaarlijks vakantieverlof op. Maar het Hof van Justitie EU (HvJ EU) laat in een recente prejudiciële beslissing zien dat onder specifieke omstandigheden een grenzenstellende regeling mogelijk is.

Wat was het geval?

Werkneemster is sinds 1983 in dienst bij GTC Dijon en raakte in conflict met haar werkgever na een interne wijziging in 2020. In februari 2022 viel zij uit wegens ziekte. Tijdens het verlof ging werkneemster op vakantie, uit eten, enzovoorts.

Vervolgens vordert werkneemster van werkgever een vergoeding van € 7.629,50, ter compensatie van vakantieverlof dat zij had opgebouwd tijdens haar ziekteperiode. De rechtbank wees de vordering af, onder meer op basis van een rapport waarin via openbare Facebookposts werd aangetoond dat werkneemster ‘vakantie’ en vrije tijd ondernam tijdens haar ziekte. Volgens de rechtbank voldeed haar ziekteverlof al aan de doelstelling van vakantieverlof: rust en ontspanning en had zij daarmee haar aanspraak verspeeld. De hoger beroepsrechter stelde evenwel prejudiciële vragen aan het HvJ.

De dubbele doelstelling van vakantieverlof

Het HvJ EU bevestigt allereerst de vaste rechtspraak: het recht op jaarlijks betaald verlof heeft twee doelstellingen:

• de werknemer in staat stellen te rusten van het werk, en
• de werknemer tijd te geven voor ontspanning en vrije tijd.

Deze dubbele functie onderscheidt vakantieverlof van andere vormen van verlof. Cruciaal hierbij is dat het recht normaal gesproken berust op het daadwerkelijk verrichten van arbeid gedurende de referentieperiode.

Vaste rechtspraak is het dat werknemers die wegens ziekte afwezig zijn, bij het opbouwen van vakantieverlof, gelijkgesteld worden aan werknemers die daadwerkelijk hebben gewerkt. Ook tijdens ziekte bouw je dus regulier verlof op. Dit voorkomt dat mensen die langdurig ziek zijn hun vakantiedagen verliezen.

Grenzen aan onbeperkte opbouw

In deze uitspraak brengt het HvJ Eu hier toch een belangrijke nuance in: de onbeperkte opeenstapeling van opgebouwd vakantieverlof over meerdere achtereenvolgende referentieperiodes van ziekte voldoet niet (meer) aan de doelstellingen van het recht op vakantieverlof als een werknemer op deze wijze alsnog rust en ontspanning geniet, gelijk als zij zou doen tijdens vakantie.

Het Hof geeft hiermee ruimte om - onder specifieke omstandigheden (bijvoorbeeld langdurige ziekte over meerdere jaren) - als lidstaat te voorzien in een beperkende regeling die de cumulatie van rechten op betaald vakantieverlof inperkt. Deze uitzondering moet aldus het HvJ EU worden beoordeeld aan de hand van:

• het doel van richting 2003/88/EG (gezondheid en veiligheid), én
• de noodzaak om de werkgever te beschermen tegen organisatorische problemen door langdurige opeenstapeling van verlofrechten.

Grenzen aan de uitzondering

Belangrijk is dat ook bij een dergelijke regeling het fundamentele recht van een werknemer op vakantieverlof gewaarborgd blijft en benadrukt dat werkgevers en nationale regelgevers:

• zorgvuldig moeten toetsen bij ziektegevalregelingen of werknemers de kans krijgen hun vakantieverlof op te nemen, en
• terughoudend moeten zijn met regelingen die verlofrechten laten vervallen als gevolg van langdurige ziekte, tenzij duidelijk aannemelijk is dat dit in lijn is met de dubbele doelstelling van het recht op vakantieverlof én met redelijke organisatorische belangen.

In de casus zoals aan de orde gesteld, pleit het HvJ EU ervoor dat nationale rechtbanken en wetgevers oog hebben voor deze balans: werknemers mogen hun rechten niet onnodig verliezen, maar onbeperkt stapelen van vakantiedagen zonder echte mogelijkheid tot opname is evenmin doelmatig.

NOVO’s tip.

Voor nu nog niet echt iets waar we mee kunnen, maar als de politiek deze uitspraak meeneemt, kan er een regeling komen die wellicht een nuance brengt in de huidige regeling…. Wil je meer weten? Neem dan contact op met NOVON Advocatuur en Mediation te Breda, Specialist in Arbeidsrecht. Wij zijn telefonisch bereikbaar via 076-2056040 en per mail op info@novo-advocatuur.nl